Isse Kun
Emektar Üye
Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mustafa Varank, Kilogramın yeni tanımı için tasarlanan Kibble Denge Deneyi’nin birinci fazının başarılı geçtiğini ve ikinci faz tamamlandığında dışa bağımlılık gibi bir durumun olmayacağını belirtti.
Bizzat bakanlığın yaptığı açıklamaya göre, TÜBİTAK bünyesinde işlerini sürdürdüğü bilinen Ulusal Metroloji Enstitüsü (UME) kilograma yapılan yeni tanımı uygulama konusunda ilk adımları attı.
Varank, UME’de yapılan çalışmaları ziyaret etti ve inceleme yaptı. Halen kullanımda olan ve Türkiye’nin ulusal kilogram prototipi hakkında inceleme yapan Varank, kilograma yeni bir tanım kazandırmak için yapılan Kibble Denge Deneyi’nin ilk fazının başarılı bir sonuç ile bittiğini açıkladı.
Yoğun bir tempoda çalışmalarına devam edilen, ulusal kilogram prototipinin belirleneceği Kibble Denge Deneyi’nin ikinci fazında sonuca ulaşıldığı takdirde ulusal kütle ölçümlerinin güvence altına alınacağını ifade eden Varank, ikinci faz tamamlandığında dışa bağımlılığın biteceğini vurguladı ve daha önce ölçüm standartlarımızın gelişmesinde büyük rol oynayan UME’nin bu yeni dönemde de ülkemizin öncüsü olacağını dile getirdi.
Varank, 2014 yılında UME’nin kilograma yeni bir tanım bulmak için çalışmalar yaptığını dile getirdi. Dünyanın metroloji dalında ileri gelen enstitülerine alternatif bir yol arandığına dikkat çeken Varank, Kibble Denge Deneyi’nin Türkiye markasının yapıldığını söyledi.
Varank, UME’ye yaptığı ziyarette Zaman Frekans ve Elektromanyetik Uyumluluk laboratuvarlarını da gezdi. Mikrodalga ve optiğin temelini oluşturduğu atomik saatler ile elektromanyetik uyumluluk testini ve Ar-Ge çalışmalarının devamlılığını inceleyip yetkililerden rapor aldı.
TEKNOLOJİ TRANSFERİ SAĞLANACAK
Mekanik ve elektriksel gücün dengelenmesi prensibe ile çalışan Kibble Denge Deneyi düzeneklerini farklı protokoller ile tasarlamak mümkün. Bu düzeneği elinde bulunduran nadir ülkelerden biri olan Türkiye, “TÜBİTAK UME Salınımlı Mıknatıs” sayesinde dünya çapında yapılan çalışmalara destek vermekte.
Türkiye, kendi düzenlediği Kibble Denge Deneyi düzeneği ile dışa bağımlılığı ortadan kaldırmayı hedefliyor. Türkiye’nin kütle ölçümü konusunda Fransa’daki Uluslararası Ölçüler ve Ağırlıklar Bürosu’ndan izlenebilirlik aldığını belirtmeden geçmeyelim. Ayrıca UME, diğer ülkelere ait metroloji enstitülerine uluslararası kütle kalibrasyonu hizmeti verecek. UME, gelişme döneminde olan enstitülere de teknoloji transferi sağlayacak.
MAYIS 2019’DA UYGULAMAYA GEÇECEK
Geçtiğimiz ay Fransa’da düzenlenen “26. Ağırlıklar ve Ölçüler Genel Konferansı” esnasında 1889 yılından itibaren “Büyük K” ismini taşıyan platin ve iridyum karışımı olan maddi bir ölçüte bağlı olan Uluslararası Kilogram Prototipi (IPK) aracılığı ile tanımı verilen kilogramın bilimsel bir tanıma ihtiyaç duyduğu dile getirildi.
“Büyük K” tanımının yerine gelecek olan tanımın çok büyük veya çok küçük kütleler arasında yapılan ölçümlerde daha doğru sonuç vereceği bildirildi.
Yeni tanımda kütle, evrenin değişmez olarak kabul görülen bir büyüklüğü olan Planck sabitine bağlanıyor. Bu tanımın getirdiği fayda sayesinde kilogram –Planck sabitinin kararlı tabiatı sayesinde- konumdan, zamandan ve kişiden bağımsız olarak gerçekleştirilebilme imkânına erişecek. Yeni kilogram tanımı Mayıs 2019’da uygulanmaya başlayacak.
