10. Hırvatça
Hırvatça
Hırvatça, Slav dillerinin güney grubundan, Hırvatların konuştuğu dildir. Sırpça ile birlikte "Sırp-Hırvat dili" olarak da bilinirdi. Hırvatistan Cumhuriyeti'nin ve Avrupa Birliği'nin resmî dilidir.
Hırvatça, Boşnakça gibi Latin a-be-ce-siyle yazılır. 900 yıllık bir geçmişi vardır.
Alfabede 30 harf + 2 (i+e=ie, r+r=ŕ) vardır:
a, b, c, č, ć, d, dž, đ, e, f, g, h, i, j, k, l, lj, m, n, nj, o, p, r, s, š, t, u, v, z, ž.
q, w, x, y harfleri sadece yabancı özel isimlerde kullanılır.
9. Macarca
Macarca
Macarca, Ural Dillerinden, Macaristan ve çevre ülkelerde konuşulan bir dildir. Yaklaşık 14.5 milyon konuşanı vardır ve bunların 10 milyonu Macaristan'da yaşar. En büyük topluluk, 1.5 milyon konuşanı ile komşu Romanya'daki Transilvanya bölgesindedir.
Macarlar kendi dillerine özgü bazı sesleri gösteren işaretleri de ekleyerek Orhun abecesindeki harflere çok benzeyen harflerden meydana gelen bir tür oyma yazısı kullanmışlardır. Hıristiyanlığı kabul ettikten sonra bu abece yerini Latin abecesine bırakmış olmakla birlikte bugünkü Romanya'nın Doğu Erdel bölgesinde oturan bir Macar boyu olan Székely'ler tarafından yüzyıllar boyunca kullanılmıştır.
Macarca dilinden birkaç kelime:
antropológia - antropoloji
dalszerző - bestekar / dal (şarkı) + szerző (yazar)
demokrácia - demokrasi
angóranyúl - ankara tavşanı
8. İskoçça (Kelt Dili)
İskoçça (Kelt Dili)
İskoçça, Hint-Avrupa dil ailesinin Kelt dilleri koluna aittir. Birleşik Krallık'a bağlı İskoçya'nın İngilizce yanında bir resmî dili.
İskoç dili bugün İç ve Dış Hebridler'de, Highlands bölgesinde ve Glasgow şehrinde konuşulmaktadır. Bugün İskoç dilini bilen herkes İngilizce de bilmektedir.
İskoç alfabesi yalnızca 22 harften oluşur:
A, B, C, D, E, É, F, G, H, I, L, M, N, O, P, R, S, T, U, Ë, Ä, Õ
7. Japonca
Japonca
Japonca, 125 milyonun üzerindeki Japonya'da insanlar ve Japon göçmen toplulukları tarafından konuşulan bir dildir.
Japoncada Hiragana, Katakana ve Kanji olmak üzere üç farklı yazı sistemi kullanılır:
Hiragana, kökeni Japonca olan kelimelerin ve ek, bağlaç ve edatların yazımında kullanılmaktadır.
Japoncaya diğer dillerden geçen sözcüklerin ve ses veya durum taklit eden yansımaların (şırıl şırıl, çatır çutur, vb.) yazımında ise Katakana alfabesi kullanılır.
Kanji ise kelime köklerini yazmakta kullanılır.
Ayrıca, Ural-Altay Dil Ailesi'inden; yani aynı aileden olan Türkçe ve Japoncanın dil mantığı birbirine benzediği için Türklerin Japoncayı, Japonların da Türkçeyi öğrenmesi, Türkiye dışındaki diğer Avrupa ülkeleri ve Afrikalılara göre daha kolaydır.
6. Arnavutça
Arnavutça
Arnavutça, Hint-Avrupa dil ailesi içinde özgün bir dildir.
Günümüz modern Arnavutçasında Latince kökenli sözcüklerin sayısı giderek artmaktadır. Modern Arnavutça, ulusal Arnavut eğitim politikası gereğince Osmanlı döneminde Türkçe ve Arapçadan geçen sözcüklerden neredeyse tamamen arındırılmıştır.
Arnavutça dilinden birkaç kelime:
dhëndër - damat
shkollë - okul
mish - et
djalë - erkek evlat
5. İzlandaca
İzlandaca
İzlandaca, Cermen dillerinden biri. İzlandacaya en yakın diller, Faroe Adaları'nda konuşulan Faroe dili ile Sognamål gibi Batı Norveç lehçeleridir.
İzlanda, anakaraya uzak bir ada devleti olmasından dolayı, diğer ülkelerle arasında kayda değer oranda kültür alışverişi gerçekleşmemiş, bunun sonucunda dile çok az yabancı sözcük girmiştir.
Norveç kıyılarından adaya varan İskandinav kökenliler, adada yüzyıllar boyu izole kaldıklarından dil çok az değişmiştir. Dolayısıyla bugün İzlandalılar Orta Çağ İskandinav saga ve metinlerini fazla zorlanmadan okuyabilmektedirler.
İzlandacayı yazmak için kullanılan İzlanda alfabesinde toplamda 32 harf vardır ve bu harflerin 10 tanesi Türk alfabesinde yer almaz. İzlanda alfabesi şu harflerden oluşur:
A, Á, B, D, Ð, E, É, F, G, H, I, Í, J, K, L, M, N, O, Ó, P, R, S, T, U, Ú, V, X, Y, Ý, Þ, Æ, Ö
a, á, b, d, ð, e, é, f, g, h, i, í, j, k, l, m, n, o, ó, p, r, s, t, u, ú, v, x, y, ý, þ, æ, ö
İzlandacada en çok kullanılan harf n, en az kullanılan harf ise í harfidir.
İzlandaca dilinden birkaç cümle:
Ég tala tyrknesku - Türkçe biliyorum
Hvað segirðu gott? - Nasılsın?
Til hamingju með afmælið - Doğum günün kutlu olsun
Gott kvöld - İyi akşamlar
4. Tayca
Tayca
Tayca, Tayland'ın millî ve resmî dili. Tayca, Tai-Kadai dil ailesinin Tai grubuna ait bir dildir. Tai-Kadai dillerinin kökeninin güney Çin'de olduğunu inanılıyor, ve bazı dilbilimciler Avustroasyatik, Avustronezyan ve Sino-Tibet dil ailelerine bağlantı olduğunu belirttiler.
Ses perdeli ve analitik bir dildir. Tonlama, karmaşık ortografi ve belirgin fonolojisi ile, bağlantılı bir dil konuşmayanlar için Tayca öğrenmek zor olabilir.
3. Vietnamca
Vietnamca
Vietnamca, Vietnam Cumhuriyeti'nin ulusal ve resmî dilidir. Vietnam'da yaşayan insanların %86'sının ve deniz aşırı ülkelerde yaşayan azınlık durumunda yaklaşık 3.000.000 kişinin ana dilidir.
Yakın tarihe kadar Çince yazı sistemini kullanmakta olan Vietnamcanın sözcük dağarcığı büyük ölçüde Çinceden etkilenmiştir. Vietnamcanın bugünkü yazı sistemi Latin abecesinin uyarlanmış biçimine dayanır.
Vietnam abecesinde 29 harf vardır. Birçok dilde kullanılan F, J, W ve Z harfleri yoktur. Bunların yerine bazı harf birleşikleri kullanılır.
A, Ă, Â, B, C, D, Đ, E, Ê, G, H, I, K, L, M, N, O, Ô, Ơ, P, Q, R, S, T, U, Ư, V, X, Y
a, ă, â, b, c, d, đ, e, ê, g, h, i, k, l, m, n, o, ô, ơ, p, q, r, s, t, u, ư, v, x, y
Vietnamcada bu harflerin haricinde bir üçlü harf birleşiği, on da ikili harf birleşiği vardır:
CH GH GI KH NG NGH NH PH QU TH TR
2. Arapça
Arapça
Arapça, Hami-Sami Dilleri Ailesi'nin Sami koluna mensup bir dildir. Standart Arapça olarak kabul edilen bu dil Arabiyyet-ül fushâ (Fasih, Düzgün Arapça) olarak ifade edilir ve tüm Arap devletlerinin resmi dilidir.
Arap alfabesi, Osmanlı İmparatorluğu dahil İslam dininin yayıldığı coğrafyada büyük ölçüde benimsenmiş, Latin alfabesinden sonra dünyada yazı dili olarak en çok kullanılan yazı sistemidir. 28 harften oluşur. 28 harfli şimdiki alfabe temel olarak harflerin üzerine ya da altına koyulan işaretlerle (hareke) belirtilen sesli ya da sessiz harflerden oluşur. Bu işaretler genelde kullanılmamalarına rağmen, ortaokul kitaplarında ve Kuran'ın tüm basımlarında yer alır. Diğer Semitik diller gibi Arapça da sağdan sola doğru yazılır. Konuşulan Arapça ise doğal olarak ülkeden ülkeye değişir. Fakat klasik Arapça olan Kuran dili, 7. yüzyıldan beri büyük ölçüde değişmeden kalabilmiştir.
دَعِ الأ يَّامَ تَفْعَلْ مَا تَشَ ءُ
وَطِبْ نَفْسَاً إِذَا حَكَمَ القَضَا ءُ
وَلأ تَخْزَعْ لِحَا دِثَةِ اللَّيَالِي
فَمَا لِحَوَا دثِ الدُنْيَا بَقَا ءُ
Bırak günler dilediğini yapsın
Kader hüküm verdiğinde gönlünü hoş tut
Gecenin olayı için sabırsızlanma
Dünya olaylarının bakiliği yoktur
1. Çince
Çince
Çince, Çin'de ve çevresinde yaşayan bir milyardan fazla kişi tarafından konuşulan binlerce ufak dilin tümüne birden verilen addır ve bunlar tek bir dil sayılırsa, Dünya'da en çok konuşulan dildir.
Dünyadaki her beş kişiden birinin anadili olarak konuştuğu Çince, tamamen ayrı birer dil olarak kabul edilebilecek kadar farklı "dilcik"lerden oluşmuştur. Bu yüzden Çincenin bir dil değil, bir dil ailesi olduğu iddia edilir. En çok konuşulanı Mandarin, yaklaşık 850.000.000 kişi tarafından konuşulur. Daha sonra Şanghay ve civarındaki 90.000.000 insan tarafından konuşulanı Wu lehçesidir. Göçmen topluluklarda en çok Kantonca kullanılır. Bunun sebebi göç eden Çinlilerin genelde güney kesimlerden olmasıdır. Bu dil, Çin-Tibet dilleri ailesinin koluna dahildir.
Çince, dünyanın en çok konuşulan dili olduğundan Birleşmiş Milletler'in aynı zamanda resmî dillerinden biridir.
Çin yazısı bu dile has bir yazı sistemidir. Bu sistemin 3500 yılı bulan bir tarihi vardır. Çin dilindeki karakterler yan yana gelerek kelimeyi oluşturmazlar. Çin dilinde her kelime için farklı bir karakter vardır. Çincenin geleneksel ve Mao tarafından yaptırılan basitleştirilmiş karakterleri vardır. 1954 yılından önce Çince, geleneksel karakterler ile yazılıyordu. Çin Halk Cumhuriyeti bunları kolaylaştırmış ve basitleştirilmiş karakterlere dönüştürmüştür. İyi eğitim almış bir Çinli okuyucu 5.000 ilâ 7.000 karakter bilir. Çince bir gazete okuyabilmek için en az 3.000 karakter öğrenilmelidir.
ÖZETLE
10=HIRVATCA
9=MACARCA
8=İSKOÇYA (KENT DİLİ)
7=JAPONCA
6=ARNAVUTÇA
5=İZLANDACA
4=TAYCA
3=VİETNAMCA
2=ARAPÇA
1=ÇİNCE
.......... KAYNAK: