Uzman Üye
Arkadaşlar Selam. Bu konuyu çoğu kişinin kedi köpek sahibi olduğu için genel bir bilgilendirme amacında yazdığımı belirtmek isterim öncelikle. Bu başlık altında, kedi ve köpeklerde kendi tecrübelerime dayanarak ve genel istatistiksel olarak en sık karşımıza çıkan ve aslında tamamen genetik kökenli olan hastalıkları, kafa karıştırıcı tıbbi terimlere boğulmadan, en yalın haliyle sizler için derledim. Kedinizin köpeğinizin ırkı risk grubundaysa, buradaki belirtilere çok dikkat etmenizi öneririm. İlla ırkı bu risk grubunda olmasına da gerek yok. Derlediğim hastalıklar evet belirli bir ırk için daha fazla görülüyor olabilir fakat bu o ırka dahil olmayan hayvanlar için de görülmeyeceği anlamına gelmez.
Kalça Displazisi (Kalça Yuvası Gevşekliği)
Nedir? : Kalça eklemini oluşturan kemiklerin birbirine tam uyumla oturamaması ve eklemin gevşek kalması durumudur.
Kimlerde Görülür? : Özellikle büyük ve ağır cüsseli köpeklerde sıktır. Alman Çoban Köpekleri, Golden Retriever, Labrador Retriever, Rottweiler ve Saint Bernard en riskli ırklardır.
Belirtileri Nedir? : Yürürken arkadan yalpalama, topallama, merdiven çıkarken aşırı zorlanma ve arkadan tavşan gibi iki bacağıyla birden zıplayarak yürüme eğilimi.
Tedavisi Nedir? : Tamamen ortadan kalkmaz ama erken fark edilirse sıkı kilo kontrolü, kontrollü egzersizler (su terapileri) ve ağrı kesici ilaçlarla hayvan rahat ettirilir. Çok ileri ve ağır vakalarda ise cerrahi olarak yapay kalça (artroplasti) takılır.
Hipertrofik Kardiyomiyopati - HCM (Kalp Kasının Kalınlaşması)
Nedir? : Kalbin sol karıncığındaki kas duvarının kalıtsal olarak aşırı derecede kalınlaşmasıdır. Kas kalınlaştığı için kalp içi daralır ve yeterince kanla dolup gevşeyemez. Kedilerde en sık görülen ölümcül kalp hastalığıdır.
Kimlerde Görülür? : Kedilerde çok yaygındır. Özellikle dev kedi ırkı olan Maine Coon ve ipek tüylü Ragdoll kedilerinde genetik yatkınlık tavan yapmıştır.
Belirtileri Nedir? : Çabuk yorulma, kronik halsizlik, iştah kaybı, durup dururken hızlı hızlı ve zor nefes alma. En tehlikeli yanı ise kalpte biriken kanın pıhtı atarak arka bacaklarda ani felç yaratması veya hayvanda ani ölüme yol açmasıdır.
Tedavisi Nedir? : Kesin bir tedavisi yoktur. Erken evrede Ekokardiyografi (Eko) ile yakalanırsa, kalbi sakinleştiren ve yorulmasını engelleyen özel kalp ilaçlarıyla (beta blokerler) Hayvanımızın ömrü ciddi oranda uzatılabilir.
Diabetes Mellitus (Şeker Hastalığı)
Nedir? : Vücutta kan şekerini dengeleyen insülin hormonunun yetersiz üretilmesi veya hücreler tarafından algılanamaması sonucu kan şekerinin sürekli zehirleyici seviyede yüksek kalmasıdır.
Kimlerde Görülür? : Evcil kedilerde çok sık rastlanır. Genetik olarak Burma (Burmese) kedileri doğuştan yatkındır ancak evde hareketsiz yaşayan ve aşırı kilo alıp obez olan tüm kediler doğrudan adaydır.
Belirtileri Nedir? : Kaba tabirle "Gizli Şeker" gibi başlar. Hayvanın aşırı su içmesi, sürekli kum kabına gidip çok sık idrar yapması ve iştahı çok iyi olmasına rağmen sürekli kilo kaybetmesi en tipik üçlüdür.
Tedavisi Nedir? : Tıpkı insanlardaki gibi günlük insülin enjeksiyonları uygulanır. Tedavinin can damarı beslemedir; önünde sürekli mama bulundurmak (ad libitum besleme) kesinlikle yasaklanır, saatli ve yüksek proteinli özel diyet mamalarına geçilir.
Polikistik Böbrek Hastalığı (PKD)
Nedir? : Böbrek dokusunun içinde doğuştan gelen hatalı kodlar yüzünden içi sıvı dolu yüzlerce küçük kistin oluşmasıdır. Bu kistler zamanla büyüyerek sağlam böbrek hücrelerini sıkıştırıp öldürür ve böbreği tamamen işlevsiz bırakır.
Kimlerde Görülür? : Kedilerin baş belasıdır. Özellikle basık suratlı İran Kedileri (Persian), Exotic Shorthair ve Himalayan ırklarında neredeyse her iki kediden birinde genetik olarak görülür.
Belirtileri Nedir? : Böbrekler iflas etmeye başladıkça halsizlik, uyuşukluk (letarji), iştahsızlık, çok su içip çok idrara çıkma ve ilerleyen safhalarda kanda üre biriktiği için kronik kusmalar görülür.
Tedavisi Nedir? : Otozomal dominant (yani anne veya babadan sadece birinde varsa yavruya kesin geçen) bir hastalık olduğu için kökten çözümü yoktur. Eğer riskli ırktan bir hayvanız varsa, hiçbir şikayeti olmasa bile ultrasonla böbreklerine baktırmalısınız. Erken teşhiste böbreği koruyucu tedavilerle süreç yavaşlatılır.
Progresif Retinal Atrofi - PRA (İlerleyici Göz Erimesi)
Nedir? : Gözün en arka tabakasında yer alan ve ışığı algılayıp beyne görüntü ileten "görme hücrelerinin" kalıtsal olarak zamanla yıpranıp kurumasıdır.
Kimlerde Görülür? : Köpeklerde çok daha yaygındır. Labrador Retriever, Poodle (Kaniş) ve Cocker Spaniel ırkları başı çeker.
Belirtileri Nedir? : Hastalık sinsi ilerler. İlk belirgin işaret "Gece Körlüğü"dür. Köpeğiniz geceleri veya loş ışıkta eşyalara çarpmaya, korkmaya başlar. Göz bebekleri ışığa tepki vermeyerek sürekli kocaman kalır (dilate pupil) ve süreç tam körlükle biter.
Tedavisi Nedir? : Tamamen geri döndüren bir tedavisi maalesef yok. Ancak özel cihazlarla (oftalmoskop) erken dönemde yakalanırsa ilerlemesi yavaşlatılır; hayvanın genç yaşta kör olması engellenerek ömrünün sonuna kadar görmesi sağlanabilir.
Dejeneratif Miyelopati - DM (Omurilik Erimesi)
Nedir? : Vücuttaki aşırı zararlı elektrik yükünü ve paslanmayı (oksidatif stres) temizleyen koruyucu genlerin bozuk olması nedeniyle, omurilikteki sinir hücrelerinin zamanla yıpranıp ölmesidir. Hayvanlar alemindeki Alzheimer veya ALS gibi düşünülebilir.
Kimlerde Görülür? : Köpeklerde görülür. Başta Alman Çoban Köpekleri (German Shepherd) olmak üzere, bodur bacaklı Pembroke Welsh Corgi ve Boxer ırklarında yaygındır.
Belirtileri Nedir? : İlk olarak arka bacaklarda hafif zayıflıkla başlar. Köpek yürürken arka patilerini yere sürter, tırnakları aşınır. Zamanla arkadaki kaslar gözle görülür şekilde erir, hayvan yerinden kalkamaz hale gelir ve arkadan felç olur.
Tedavisi Nedir? : İlaçla kesin bir tedavisi yoktur. Kas erimesini geciktirmek için yoğun fizik tedavi, yüzme egzersizleri ve hücresel yıpranmayı azaltıcı güçlü antioksidan takviyeleriyle hayvanın ömrü kaliteli kılınmaya çalışılır.
Von Willebrand Hastalığı - vWD (Kalıtsal Kanama Hastalığı)
Nedir? : Kanamanın durmasını sağlayan pıhtılaşma hücrelerinin (trombositlerin), hasarlı damar duvarına yapışmasını sağlayan özel bir proteinin kalıtsal olarak eksik üretilmesidir.
Kimlerde Görülür? : Köpeklerde çok tehlikeli sonuçlar doğurur. En çok asil duruşlu Doberman Pinscher, Old English Sheepdog ve Scottish Terrier ırklarında saklıdır.
Belirtileri Nedir? : Durup dururken durmayan burun kanamaları, diş etlerinde sebepsiz kanamalar ve vücuduna hafifçe dokunulduğunda bile deri altında hemen morluklar (easy bruising) oluşmasıdır.
Tedavisi Nedir? : Bu hastalık çok sinsidir, dışarıdan anlaşılmayabilir. Eğer bu köpeği hastalığını bilmeden basit bir kısırlaştırma veya kırık ameliyatına alırsanız kanı durduramaz ve masada kaybedersiniz. Ameliyat öncesi genetik testlerle bilinmesi, operasyon sırasında özel pıhtılaşma önlemlerinin alınması gerekir.
Hipotiroidizm (Tiroit Bezinin Tembelliği)
Nedir? : Vücudun koruyucu bağışıklık hücrelerinin sapıtarak kendi tiroit bezini düşman algılaması ve orayı tahrip etmesidir (otoimmün hastalık). Tiroit bezi hasar görünce metabolizmayı hızlandıran T3-T4 hormonları salgılanamaz ve tüm vücut sistemi kaskatı yavaşlar.
Kimlerde Görülür? : Köpeklerin popüler ırklarında sıktır. Golden Retriever, Doberman, Boxer ve Cocker Spaniel en duyarlı olanlardır.
Belirtileri Nedir? : Hayvan az mama yemesine rağmen inanılmaz derecede, nedensiz kilo alır (obezite). Aşırı bir uyuşukluk, miskinlik (letarji) baş gösterir. Hayvan yaz sıcağında bile sürekli titrer, soğuğa hiç dayanamaz (cold intolerance). Tüyleri simetrik olarak dökülür ve derisi kalınlaşıp koyulaşır.
Tedavisi Nedir? : Neyse ki tedavisi en yüz güldürücü genetik hastalıktır. Eksik olan hormon dışarıdan günlük basit bir tablet ilaç olarak hayata eklenir ve Hayvanımız kısa sürede eski enerjik ve fit haline geri döner.
Duchenne-like Musküler Distrofi - DMD (Genetik Kas Erimesi)
Nedir? : Kas hücrelerinin her kasılma hareketinde hasar görmesini engelleyen dış kalkan proteininin (distrofin) kalıtsal olarak hiç üretilememesidir. Kalkan olmayınca hayvan her hareket ettiğinde kas lifleri yırtılır ve erir.
Kimlerde Görülür? : Köpeklerde, özellikle ailelerin gözbebeği olan Golden Retriever ve Labrador Retriever yavrularında erkek hatlarda daha sık ortaya çıkar (X kromozomuna bağlı kalıtılır).
Belirtileri Nedir? : Yavru büyüdükçe ilerleyen ağır bir kas zayıflığı başlar. Kas kütlesi tamamen erir, bacaklar kaskatı kesilir ve hayvan kütük gibi sert, gergin adımlarla (stiff gait) yürür. Zamanla motor fonksiyonlarını tamamen kaybeder.
Tedavisi Nedir? : İnsanlardaki DMD hastalığı ile birebir aynı mekanizmadır ve maalesef kesin bir tedavisi yoktur. Yoğun egzersizlerden kaçınarak, kasları yıpratmayacak destekleyici bakımlarla süreç yönetilmeye çalışılır.
Herediter Katarakt (Kalıtsal Göz Perdesi)
Nedir? : Gözün içindeki lens tabakasının her zaman cam gibi şeffaf kalmasını sağlayan kristalin proteinlerinin bozulmasıdır. Koruyucu protein bozulunca lensin üzerinde anormal atıklar birikir ve cam buğulanır.
Kimlerde Görülür? : Köpeklerde çok yaygındır. Cocker, Poodle, Labrador ve o meşhur mavi gözlü Sibirya Kurtları (Siberian Husky) bu hastalığa en yatkın olanlardır.
Belirtileri Nedir? : Hayvanın göz bebeğinin arkasında bulutlu, beyaz veya grimsi mat bir tabaka oluşur. Görüş mesafesi giderek flulaşır, loş ışıkta önünü göremez ve en nihayetinde tamamen körlük şekillenir.
Tedavisi Nedir? : Tıpkı insanlardaki katarakt ameliyatı gibidir. Matlaşan o buğulu lens tabakası cerrahi olarak göz içinden patlatılıp temizlenir, yerine yapay mercekler konularak köpeğin görme yetisi %100 eski haline getirilebilir.
Mukopolisakkaridoz - MPS (Cücelik ve İskelet Bozukluğu)
Nedir? : Hücre içindeki kıkırdak ve eklem atıklarını (GAG) eritip temizleyen temizlikçi enzimlerin doğuştan eksik olmasıdır. Atıklar temizlenemeyip kemik ve eklem hücrelerinin içinde birikerek hücreleri zehirler.
Kimlerde Görülür? : Köpeklerde, özellikle bıyıklı sevimli Schnauzer, Labrador ve iri cüsseli Bloodhound ırklarında saptanır.
Belirtileri Nedir? : En bariz belirtisi "Gelişme Geriliği ve Cücelik"tir. Yavru yaşıtlarına göre minicik kalır. İskelet yapısında ağır eğrilikler, eklemlerde kaskatılık ve bükülme zorluğu görülür. İlerleyen süreçte beyin hücreleri de etkilenir ve sinirsel krizler başlar.
Tedavisi Nedir? : Maalesef kesin ve kökten bir tedavisi olmayan, sistemik olarak tüm vücudu yıpratan ağır bir hastalıktır; sadece semptomları hafifletici bakımlar yapılır.
Piruvat Kinaz Eksikliği (Kalıtsal Alyuvar Erimesi)
Nedir? : Kanda oksijen taşıyan alyuvarların (kırmızı kan hücrelerinin) hayatta kalabilmek için ihtiyaç duyduğu enerjiyi üreten piruvat kinaz enziminin kalıtsal eksikliğidir. Enerji üretemeyen kan hücreleri çok çabuk patlar ve erir.
Kimlerde Görülür? : Kedilerde, özellikle o vahşi görünümlü asil Somali ve Habeş (Abyssinian) kedilerinde çok sık rastlanan otozomal resesif bir hastalıktır.
Belirtileri Nedir? : İnsanlardaki Akdeniz Anemisi ile tamamen aynıdır. Aşırı halsizlik, sürekli uyuma isteği, kan hücreleri eridiği için diş etlerinin ve göz içindeki mukozaların bembeyaz (soluk) olması ve vücutta zaman zaman şekillenen sarılık tablosudur.
Tedavisi Nedir? : Tamamen iyileştiren bir tedavisi yoktur. Kansızlık krizleri çok ağırlaştığında hayata tutunması için acil kan nakli (transfüzyon) ve destekleyici serum tedavileri uygulanarak süreç yönetilir.
ÖZETLE : Gördüğünüz gibi, Kedi köpeklerimizin yaşadığı birçok kronik sorunun altında aslında anne ve babasından devraldığı hatalı genetik kodlar yatıyor. Eğer riskli grupta olan bir ırka sahipseniz, "hastalık belirtisi göstermesini beklemeden" hekiminize gidip genetik taramalarını (ultrason, eko, kan tahlilleri falan filan) yaptırmayı ihmal etmeyin. Erken teşhis, onların acısız ve çok daha uzun bir ömür yaşamasını sağlar. Bazı hastalıkların net tedavisi olmasa bile kedi köpeklerimizin mesela 1-2 yıl yaşayacağına, 7-8 yıl daha yaşayabilmesini sağlayabilirsiniz. Veyahut acısını dindirebilirsiniz.
Umarım az çok sizi bilgilendirebilmişimdir. Bilinçli olmak en iyisidir. Sorularınız vesaire olursa lütfen yorum gönderin yardımcı olurum kesinlikle elimden geldiği kadar.
Kalça Displazisi (Kalça Yuvası Gevşekliği)
Nedir? : Kalça eklemini oluşturan kemiklerin birbirine tam uyumla oturamaması ve eklemin gevşek kalması durumudur.
Kimlerde Görülür? : Özellikle büyük ve ağır cüsseli köpeklerde sıktır. Alman Çoban Köpekleri, Golden Retriever, Labrador Retriever, Rottweiler ve Saint Bernard en riskli ırklardır.
Belirtileri Nedir? : Yürürken arkadan yalpalama, topallama, merdiven çıkarken aşırı zorlanma ve arkadan tavşan gibi iki bacağıyla birden zıplayarak yürüme eğilimi.
Tedavisi Nedir? : Tamamen ortadan kalkmaz ama erken fark edilirse sıkı kilo kontrolü, kontrollü egzersizler (su terapileri) ve ağrı kesici ilaçlarla hayvan rahat ettirilir. Çok ileri ve ağır vakalarda ise cerrahi olarak yapay kalça (artroplasti) takılır.
Hipertrofik Kardiyomiyopati - HCM (Kalp Kasının Kalınlaşması)
Nedir? : Kalbin sol karıncığındaki kas duvarının kalıtsal olarak aşırı derecede kalınlaşmasıdır. Kas kalınlaştığı için kalp içi daralır ve yeterince kanla dolup gevşeyemez. Kedilerde en sık görülen ölümcül kalp hastalığıdır.
Kimlerde Görülür? : Kedilerde çok yaygındır. Özellikle dev kedi ırkı olan Maine Coon ve ipek tüylü Ragdoll kedilerinde genetik yatkınlık tavan yapmıştır.
Belirtileri Nedir? : Çabuk yorulma, kronik halsizlik, iştah kaybı, durup dururken hızlı hızlı ve zor nefes alma. En tehlikeli yanı ise kalpte biriken kanın pıhtı atarak arka bacaklarda ani felç yaratması veya hayvanda ani ölüme yol açmasıdır.
Tedavisi Nedir? : Kesin bir tedavisi yoktur. Erken evrede Ekokardiyografi (Eko) ile yakalanırsa, kalbi sakinleştiren ve yorulmasını engelleyen özel kalp ilaçlarıyla (beta blokerler) Hayvanımızın ömrü ciddi oranda uzatılabilir.
Diabetes Mellitus (Şeker Hastalığı)
Nedir? : Vücutta kan şekerini dengeleyen insülin hormonunun yetersiz üretilmesi veya hücreler tarafından algılanamaması sonucu kan şekerinin sürekli zehirleyici seviyede yüksek kalmasıdır.
Kimlerde Görülür? : Evcil kedilerde çok sık rastlanır. Genetik olarak Burma (Burmese) kedileri doğuştan yatkındır ancak evde hareketsiz yaşayan ve aşırı kilo alıp obez olan tüm kediler doğrudan adaydır.
Belirtileri Nedir? : Kaba tabirle "Gizli Şeker" gibi başlar. Hayvanın aşırı su içmesi, sürekli kum kabına gidip çok sık idrar yapması ve iştahı çok iyi olmasına rağmen sürekli kilo kaybetmesi en tipik üçlüdür.
Tedavisi Nedir? : Tıpkı insanlardaki gibi günlük insülin enjeksiyonları uygulanır. Tedavinin can damarı beslemedir; önünde sürekli mama bulundurmak (ad libitum besleme) kesinlikle yasaklanır, saatli ve yüksek proteinli özel diyet mamalarına geçilir.
Polikistik Böbrek Hastalığı (PKD)
Nedir? : Böbrek dokusunun içinde doğuştan gelen hatalı kodlar yüzünden içi sıvı dolu yüzlerce küçük kistin oluşmasıdır. Bu kistler zamanla büyüyerek sağlam böbrek hücrelerini sıkıştırıp öldürür ve böbreği tamamen işlevsiz bırakır.
Kimlerde Görülür? : Kedilerin baş belasıdır. Özellikle basık suratlı İran Kedileri (Persian), Exotic Shorthair ve Himalayan ırklarında neredeyse her iki kediden birinde genetik olarak görülür.
Belirtileri Nedir? : Böbrekler iflas etmeye başladıkça halsizlik, uyuşukluk (letarji), iştahsızlık, çok su içip çok idrara çıkma ve ilerleyen safhalarda kanda üre biriktiği için kronik kusmalar görülür.
Tedavisi Nedir? : Otozomal dominant (yani anne veya babadan sadece birinde varsa yavruya kesin geçen) bir hastalık olduğu için kökten çözümü yoktur. Eğer riskli ırktan bir hayvanız varsa, hiçbir şikayeti olmasa bile ultrasonla böbreklerine baktırmalısınız. Erken teşhiste böbreği koruyucu tedavilerle süreç yavaşlatılır.
Progresif Retinal Atrofi - PRA (İlerleyici Göz Erimesi)
Nedir? : Gözün en arka tabakasında yer alan ve ışığı algılayıp beyne görüntü ileten "görme hücrelerinin" kalıtsal olarak zamanla yıpranıp kurumasıdır.
Kimlerde Görülür? : Köpeklerde çok daha yaygındır. Labrador Retriever, Poodle (Kaniş) ve Cocker Spaniel ırkları başı çeker.
Belirtileri Nedir? : Hastalık sinsi ilerler. İlk belirgin işaret "Gece Körlüğü"dür. Köpeğiniz geceleri veya loş ışıkta eşyalara çarpmaya, korkmaya başlar. Göz bebekleri ışığa tepki vermeyerek sürekli kocaman kalır (dilate pupil) ve süreç tam körlükle biter.
Tedavisi Nedir? : Tamamen geri döndüren bir tedavisi maalesef yok. Ancak özel cihazlarla (oftalmoskop) erken dönemde yakalanırsa ilerlemesi yavaşlatılır; hayvanın genç yaşta kör olması engellenerek ömrünün sonuna kadar görmesi sağlanabilir.
Dejeneratif Miyelopati - DM (Omurilik Erimesi)
Nedir? : Vücuttaki aşırı zararlı elektrik yükünü ve paslanmayı (oksidatif stres) temizleyen koruyucu genlerin bozuk olması nedeniyle, omurilikteki sinir hücrelerinin zamanla yıpranıp ölmesidir. Hayvanlar alemindeki Alzheimer veya ALS gibi düşünülebilir.
Kimlerde Görülür? : Köpeklerde görülür. Başta Alman Çoban Köpekleri (German Shepherd) olmak üzere, bodur bacaklı Pembroke Welsh Corgi ve Boxer ırklarında yaygındır.
Belirtileri Nedir? : İlk olarak arka bacaklarda hafif zayıflıkla başlar. Köpek yürürken arka patilerini yere sürter, tırnakları aşınır. Zamanla arkadaki kaslar gözle görülür şekilde erir, hayvan yerinden kalkamaz hale gelir ve arkadan felç olur.
Tedavisi Nedir? : İlaçla kesin bir tedavisi yoktur. Kas erimesini geciktirmek için yoğun fizik tedavi, yüzme egzersizleri ve hücresel yıpranmayı azaltıcı güçlü antioksidan takviyeleriyle hayvanın ömrü kaliteli kılınmaya çalışılır.
Von Willebrand Hastalığı - vWD (Kalıtsal Kanama Hastalığı)
Nedir? : Kanamanın durmasını sağlayan pıhtılaşma hücrelerinin (trombositlerin), hasarlı damar duvarına yapışmasını sağlayan özel bir proteinin kalıtsal olarak eksik üretilmesidir.
Kimlerde Görülür? : Köpeklerde çok tehlikeli sonuçlar doğurur. En çok asil duruşlu Doberman Pinscher, Old English Sheepdog ve Scottish Terrier ırklarında saklıdır.
Belirtileri Nedir? : Durup dururken durmayan burun kanamaları, diş etlerinde sebepsiz kanamalar ve vücuduna hafifçe dokunulduğunda bile deri altında hemen morluklar (easy bruising) oluşmasıdır.
Tedavisi Nedir? : Bu hastalık çok sinsidir, dışarıdan anlaşılmayabilir. Eğer bu köpeği hastalığını bilmeden basit bir kısırlaştırma veya kırık ameliyatına alırsanız kanı durduramaz ve masada kaybedersiniz. Ameliyat öncesi genetik testlerle bilinmesi, operasyon sırasında özel pıhtılaşma önlemlerinin alınması gerekir.
Hipotiroidizm (Tiroit Bezinin Tembelliği)
Nedir? : Vücudun koruyucu bağışıklık hücrelerinin sapıtarak kendi tiroit bezini düşman algılaması ve orayı tahrip etmesidir (otoimmün hastalık). Tiroit bezi hasar görünce metabolizmayı hızlandıran T3-T4 hormonları salgılanamaz ve tüm vücut sistemi kaskatı yavaşlar.
Kimlerde Görülür? : Köpeklerin popüler ırklarında sıktır. Golden Retriever, Doberman, Boxer ve Cocker Spaniel en duyarlı olanlardır.
Belirtileri Nedir? : Hayvan az mama yemesine rağmen inanılmaz derecede, nedensiz kilo alır (obezite). Aşırı bir uyuşukluk, miskinlik (letarji) baş gösterir. Hayvan yaz sıcağında bile sürekli titrer, soğuğa hiç dayanamaz (cold intolerance). Tüyleri simetrik olarak dökülür ve derisi kalınlaşıp koyulaşır.
Tedavisi Nedir? : Neyse ki tedavisi en yüz güldürücü genetik hastalıktır. Eksik olan hormon dışarıdan günlük basit bir tablet ilaç olarak hayata eklenir ve Hayvanımız kısa sürede eski enerjik ve fit haline geri döner.
Duchenne-like Musküler Distrofi - DMD (Genetik Kas Erimesi)
Nedir? : Kas hücrelerinin her kasılma hareketinde hasar görmesini engelleyen dış kalkan proteininin (distrofin) kalıtsal olarak hiç üretilememesidir. Kalkan olmayınca hayvan her hareket ettiğinde kas lifleri yırtılır ve erir.
Kimlerde Görülür? : Köpeklerde, özellikle ailelerin gözbebeği olan Golden Retriever ve Labrador Retriever yavrularında erkek hatlarda daha sık ortaya çıkar (X kromozomuna bağlı kalıtılır).
Belirtileri Nedir? : Yavru büyüdükçe ilerleyen ağır bir kas zayıflığı başlar. Kas kütlesi tamamen erir, bacaklar kaskatı kesilir ve hayvan kütük gibi sert, gergin adımlarla (stiff gait) yürür. Zamanla motor fonksiyonlarını tamamen kaybeder.
Tedavisi Nedir? : İnsanlardaki DMD hastalığı ile birebir aynı mekanizmadır ve maalesef kesin bir tedavisi yoktur. Yoğun egzersizlerden kaçınarak, kasları yıpratmayacak destekleyici bakımlarla süreç yönetilmeye çalışılır.
Herediter Katarakt (Kalıtsal Göz Perdesi)
Nedir? : Gözün içindeki lens tabakasının her zaman cam gibi şeffaf kalmasını sağlayan kristalin proteinlerinin bozulmasıdır. Koruyucu protein bozulunca lensin üzerinde anormal atıklar birikir ve cam buğulanır.
Kimlerde Görülür? : Köpeklerde çok yaygındır. Cocker, Poodle, Labrador ve o meşhur mavi gözlü Sibirya Kurtları (Siberian Husky) bu hastalığa en yatkın olanlardır.
Belirtileri Nedir? : Hayvanın göz bebeğinin arkasında bulutlu, beyaz veya grimsi mat bir tabaka oluşur. Görüş mesafesi giderek flulaşır, loş ışıkta önünü göremez ve en nihayetinde tamamen körlük şekillenir.
Tedavisi Nedir? : Tıpkı insanlardaki katarakt ameliyatı gibidir. Matlaşan o buğulu lens tabakası cerrahi olarak göz içinden patlatılıp temizlenir, yerine yapay mercekler konularak köpeğin görme yetisi %100 eski haline getirilebilir.
Mukopolisakkaridoz - MPS (Cücelik ve İskelet Bozukluğu)
Nedir? : Hücre içindeki kıkırdak ve eklem atıklarını (GAG) eritip temizleyen temizlikçi enzimlerin doğuştan eksik olmasıdır. Atıklar temizlenemeyip kemik ve eklem hücrelerinin içinde birikerek hücreleri zehirler.
Kimlerde Görülür? : Köpeklerde, özellikle bıyıklı sevimli Schnauzer, Labrador ve iri cüsseli Bloodhound ırklarında saptanır.
Belirtileri Nedir? : En bariz belirtisi "Gelişme Geriliği ve Cücelik"tir. Yavru yaşıtlarına göre minicik kalır. İskelet yapısında ağır eğrilikler, eklemlerde kaskatılık ve bükülme zorluğu görülür. İlerleyen süreçte beyin hücreleri de etkilenir ve sinirsel krizler başlar.
Tedavisi Nedir? : Maalesef kesin ve kökten bir tedavisi olmayan, sistemik olarak tüm vücudu yıpratan ağır bir hastalıktır; sadece semptomları hafifletici bakımlar yapılır.
Piruvat Kinaz Eksikliği (Kalıtsal Alyuvar Erimesi)
Nedir? : Kanda oksijen taşıyan alyuvarların (kırmızı kan hücrelerinin) hayatta kalabilmek için ihtiyaç duyduğu enerjiyi üreten piruvat kinaz enziminin kalıtsal eksikliğidir. Enerji üretemeyen kan hücreleri çok çabuk patlar ve erir.
Kimlerde Görülür? : Kedilerde, özellikle o vahşi görünümlü asil Somali ve Habeş (Abyssinian) kedilerinde çok sık rastlanan otozomal resesif bir hastalıktır.
Belirtileri Nedir? : İnsanlardaki Akdeniz Anemisi ile tamamen aynıdır. Aşırı halsizlik, sürekli uyuma isteği, kan hücreleri eridiği için diş etlerinin ve göz içindeki mukozaların bembeyaz (soluk) olması ve vücutta zaman zaman şekillenen sarılık tablosudur.
Tedavisi Nedir? : Tamamen iyileştiren bir tedavisi yoktur. Kansızlık krizleri çok ağırlaştığında hayata tutunması için acil kan nakli (transfüzyon) ve destekleyici serum tedavileri uygulanarak süreç yönetilir.
ÖZETLE : Gördüğünüz gibi, Kedi köpeklerimizin yaşadığı birçok kronik sorunun altında aslında anne ve babasından devraldığı hatalı genetik kodlar yatıyor. Eğer riskli grupta olan bir ırka sahipseniz, "hastalık belirtisi göstermesini beklemeden" hekiminize gidip genetik taramalarını (ultrason, eko, kan tahlilleri falan filan) yaptırmayı ihmal etmeyin. Erken teşhis, onların acısız ve çok daha uzun bir ömür yaşamasını sağlar. Bazı hastalıkların net tedavisi olmasa bile kedi köpeklerimizin mesela 1-2 yıl yaşayacağına, 7-8 yıl daha yaşayabilmesini sağlayabilirsiniz. Veyahut acısını dindirebilirsiniz.
Umarım az çok sizi bilgilendirebilmişimdir. Bilinçli olmak en iyisidir. Sorularınız vesaire olursa lütfen yorum gönderin yardımcı olurum kesinlikle elimden geldiği kadar.