Windows'u yeni kurduğunuz bir PC'de sabit diskinizin tüm kapasitesinin size sunulmadığını fark etmişsinizdir. Küçük bir inceleme yaptığınızda ise önbellek dosyalarının (cache) kapladığı alan sizi şaşırtabilir.
Peki önbellek nedir? Karmaşık, teknik bir terimden bahsettiğimizi düşünüyor olabilirsiniz, ancak önbellek sandığınız kadar karışık bir şey değil. Bilgisayarlar söz konusu olduğunda önbellek, gelecekte tekrar ihtiyaç duyulması ihtimaliyle saklanan dosya veya verilerdir. Önbellek dosyaları bilgisayarınızın performansını artırdığından önemlidir, ancak sabit diskinizde yer kaplayabilir. Özellikle kısıtlı alana sahip SSD'lerde bu durum, soruna yol açabilir.
Çoğu zaman önbellek dosyalarını güvenle silebilir, disk alanınızı geri kazanabilirsiniz. Aşağıda Windows'ta gizli, güvenle temizleyebileceğiniz 7 önbelleği sıralıyoruz.
1. Windows 10 Update önbelleği: Windows, tekrar gerekebileceği düşüncesiyle tüm Windows Update dosyalarını saklar. Bu bazen faydalı olsa da güncelleme dosyaları diskinizde çok yer kaplayabiliyor. Örneğin Kasım'da yayınlanan Windows güncellemesi, 24GB'a kadar önbellek dosyası saklayabiliyordu.
Windows Update önbelleğini silmek için Başlat menüsünü açın ve komut satırını çalıştırarak aşağıdaki komutu girin:
net stop wuauserv
Şimdi Dosya Gezgini'ni açın ve C:\Windows\SoftwareDistribution\Download klasörüne gidin. Download klasöründeki her şeyi güvenle silebilirsiniz. Bunun ardından aşağıdaki komutu girerek Windows Update'i tekrar etkinleştirin.
net start wuauserv
2. Windows Store önbelleği: Windows Store üzerinden yaptığınız indimeler de önbellek olarak kaydediliyor. Windows Store önbelleğini silmek için Microsoft'un sunduğu WSReset.exe aracını kullanabilirsiniz. Win+R tuşlarına basın ve Çalıştır penceresini açın. WSReset.exe yazın ve Tamam'a tıklayın. Siyah bir pencere açılacak; hiçbir şey olmuyor gibi görünebilir ancak biraz bekleyin. İşlem yavaş bilgisayarlarda birkaç dakika sürebilir. İşlem tamamlandığında Windows Store açılacak; bu önbelleğin temizlendiği ve devam edebileceğiniz anlamına geliyor.
3. Temp dosyaları önbelleği: Windows'un geçici dosyaları tutan bir sistem klasörü bulunuyor. Her program arkasında bıraktığı dosyaları temizlemediğinden diskiniz, zaman içinde gereksiz dosyalarla dolup taşabiliyor.
Bu dosyalardan bir haftadır kullanılmayanları genellikle güvenle silebilirsiniz. Temp önbelleğini temizlemek için Başlat menüsünü açın ve Disk Temizleme uygulamasını aratıp çalıştırın. Sorulduğunda Windows'un bulunduğu diski (genellikle C: sürücüsü) seçin ve bekleyin. Disk Temizleme penceresi ekrana geldiğinde Geçici dosyalar dışındaki tüm kutucukların işaretini kaldırın ve Tamam'a tıklayın.
4. Küçük resim önbelleği: Windows, video ve resim dosyaları gibi belirli dosya türlerinin küçük resimlerini oluşturur. Böylece Dosya Gezgini'nde tüm dosyayı okumaya gerek kalmadan küçük resimler hızla gösterilebilir. Önbellek boyutu kısa sürede büyüdüğünden, bu dosyaları birkaç ayda bir temizlemek iyi bir fikir olabilir.
Küçük resim önbelleğini temizlemek için Disk Temizleme aracını çalıştırın ve sorulduğunda Windows'un yüklü olduğu sürücüyü seçin. Disk Temizleme penceresi açıldığında Küçük Resim kutucuğu dışındaki tüm kutuların işaretini kaldırın ve Tamam'a tıklayın.
5. Sistem Geri Yükleme önbelleği: Sistem Geri Yükleme noktaları Windows'unuzda sorun oluşturduğunda kurtarıcı olabilir, ancak bu noktalar diskinizde çok alan kaplayabiliyor. Sistem Geri Yükleme önbelleğini temizlemek için Başlat menüsü > Sistem uygulaması > Sistem koruma bağlantısı > Sistem koruma sekmesi yolunu izleyin. Sistem sürücüsünü seçin ve Yapılandır'a tıklayın. Şimdi alt taraftaki Sil'e tıklayarak sisteminizdeki tüm geri yükleme noktalarını temizleyin.
Bu işlemin hemen ardından yeni bir geri yükleme noktası oluşturmayı ihmal etmeyin.
6. Web tarayıcısı önbelleği: Web tarayıcınız, web sayfalarını daha hızlı getirmek ve veri kullanımını azaltmak için gezdiğiniz sayfalarla ilgili HTML, CSS, JavaScript ve resim dosyalarını kaydeder. Web tarayıcınızın önbelleğini temizleyerek boş alan kazanabilirsiniz. Her web tarayıcısının kendine has bir temizleme yöntemi olduğundan, tarayıcınızın menüsündeki temizlik seçeneğini bulmanız ve çalıştırmanız gerekiyor.
Peki önbellek nedir? Karmaşık, teknik bir terimden bahsettiğimizi düşünüyor olabilirsiniz, ancak önbellek sandığınız kadar karışık bir şey değil. Bilgisayarlar söz konusu olduğunda önbellek, gelecekte tekrar ihtiyaç duyulması ihtimaliyle saklanan dosya veya verilerdir. Önbellek dosyaları bilgisayarınızın performansını artırdığından önemlidir, ancak sabit diskinizde yer kaplayabilir. Özellikle kısıtlı alana sahip SSD'lerde bu durum, soruna yol açabilir.
Çoğu zaman önbellek dosyalarını güvenle silebilir, disk alanınızı geri kazanabilirsiniz. Aşağıda Windows'ta gizli, güvenle temizleyebileceğiniz 7 önbelleği sıralıyoruz.
1. Windows 10 Update önbelleği: Windows, tekrar gerekebileceği düşüncesiyle tüm Windows Update dosyalarını saklar. Bu bazen faydalı olsa da güncelleme dosyaları diskinizde çok yer kaplayabiliyor. Örneğin Kasım'da yayınlanan Windows güncellemesi, 24GB'a kadar önbellek dosyası saklayabiliyordu.
Windows Update önbelleğini silmek için Başlat menüsünü açın ve komut satırını çalıştırarak aşağıdaki komutu girin:
net stop wuauserv
Şimdi Dosya Gezgini'ni açın ve C:\Windows\SoftwareDistribution\Download klasörüne gidin. Download klasöründeki her şeyi güvenle silebilirsiniz. Bunun ardından aşağıdaki komutu girerek Windows Update'i tekrar etkinleştirin.
net start wuauserv
2. Windows Store önbelleği: Windows Store üzerinden yaptığınız indimeler de önbellek olarak kaydediliyor. Windows Store önbelleğini silmek için Microsoft'un sunduğu WSReset.exe aracını kullanabilirsiniz. Win+R tuşlarına basın ve Çalıştır penceresini açın. WSReset.exe yazın ve Tamam'a tıklayın. Siyah bir pencere açılacak; hiçbir şey olmuyor gibi görünebilir ancak biraz bekleyin. İşlem yavaş bilgisayarlarda birkaç dakika sürebilir. İşlem tamamlandığında Windows Store açılacak; bu önbelleğin temizlendiği ve devam edebileceğiniz anlamına geliyor.
3. Temp dosyaları önbelleği: Windows'un geçici dosyaları tutan bir sistem klasörü bulunuyor. Her program arkasında bıraktığı dosyaları temizlemediğinden diskiniz, zaman içinde gereksiz dosyalarla dolup taşabiliyor.
Bu dosyalardan bir haftadır kullanılmayanları genellikle güvenle silebilirsiniz. Temp önbelleğini temizlemek için Başlat menüsünü açın ve Disk Temizleme uygulamasını aratıp çalıştırın. Sorulduğunda Windows'un bulunduğu diski (genellikle C: sürücüsü) seçin ve bekleyin. Disk Temizleme penceresi ekrana geldiğinde Geçici dosyalar dışındaki tüm kutucukların işaretini kaldırın ve Tamam'a tıklayın.
4. Küçük resim önbelleği: Windows, video ve resim dosyaları gibi belirli dosya türlerinin küçük resimlerini oluşturur. Böylece Dosya Gezgini'nde tüm dosyayı okumaya gerek kalmadan küçük resimler hızla gösterilebilir. Önbellek boyutu kısa sürede büyüdüğünden, bu dosyaları birkaç ayda bir temizlemek iyi bir fikir olabilir.
Küçük resim önbelleğini temizlemek için Disk Temizleme aracını çalıştırın ve sorulduğunda Windows'un yüklü olduğu sürücüyü seçin. Disk Temizleme penceresi açıldığında Küçük Resim kutucuğu dışındaki tüm kutuların işaretini kaldırın ve Tamam'a tıklayın.
5. Sistem Geri Yükleme önbelleği: Sistem Geri Yükleme noktaları Windows'unuzda sorun oluşturduğunda kurtarıcı olabilir, ancak bu noktalar diskinizde çok alan kaplayabiliyor. Sistem Geri Yükleme önbelleğini temizlemek için Başlat menüsü > Sistem uygulaması > Sistem koruma bağlantısı > Sistem koruma sekmesi yolunu izleyin. Sistem sürücüsünü seçin ve Yapılandır'a tıklayın. Şimdi alt taraftaki Sil'e tıklayarak sisteminizdeki tüm geri yükleme noktalarını temizleyin.
Bu işlemin hemen ardından yeni bir geri yükleme noktası oluşturmayı ihmal etmeyin.
6. Web tarayıcısı önbelleği: Web tarayıcınız, web sayfalarını daha hızlı getirmek ve veri kullanımını azaltmak için gezdiğiniz sayfalarla ilgili HTML, CSS, JavaScript ve resim dosyalarını kaydeder. Web tarayıcınızın önbelleğini temizleyerek boş alan kazanabilirsiniz. Her web tarayıcısının kendine has bir temizleme yöntemi olduğundan, tarayıcınızın menüsündeki temizlik seçeneğini bulmanız ve çalıştırmanız gerekiyor.
