Onaylı Üye
ABD Savunma Müsteşarı Robert Hale’in 2012’de yaptığı bir açıklamaya göre, 1 Amerikan askerini Afganistan’da 1 yıl tutmanın orduya maliyeti yaklaşık 815 bin dolar. Başka bir analize göre ise bu rakam 1.4 milyon dolara çıkıyor. Maliyet hesapları farklı arayışlara kapı aralamak için gündeme getiriliyor. İnsansız hava araçlarına baktığımızda savunma sistemleri firması General Atomics’in MQ-9 Reaper uçağının birim maliyeti yaklaşık 55 milyon dolar. Uçağın yıllık işletme ücreti ve uçurmak için diğer gerekli sistemlerinin ücreti hakkında ise net bilgi yok. Ancak en eğitimli askerlerden oluşan kalabalık bir birliğin vuramadığı terörist mağarasını MQ-9 Reapar’ın zayiat vermeden vuracağına neredeyse kesin gözüyle bakılıyor...
Bütün bu nedenlerden dolayı, son dönemde hava taarruz sistemlerine ayrılan bütçeler de giderek artıyor. Hatta dünyada en çok tercih edilen savaş uçağı F-16 gibi modeller de yakın bir sürede yerini yeni nesil insansız hava araçlarına bırakacak gibi görünüyor. Mesela 2012’de 33.3 milyar dolar bütçesi olan ABD Hava Kuvvetleri, 2014 için devletten 114.1milyar dolar bütçe talep etti. Çeşitli ülkeler de hava kuvvetleri filolarındaki uçak sayısını artırıyor.
ASKERİ HAVACILIKTA EN BÜYÜK KİM?
ABD, üretim ve teknolojide olduğu gibi askeri hava aracı filosuyla da zirvede yer alıyor. Çeşitli kategorilerde ve misyonlarda 13 bin 407 adet hava aracını filosunda bulunduran ABD Hava Kuvvetleri, böylece dünyadaki tüm askeri hava aracı filosunun yüzde 25’ini bünyesinde tutuyor. Şu an ülkelerin hava kuvvetleri için kesin siparişi verilmiş ve filolara katılmayı bekleyen savaş uçağı sayısı yaklaşık 4800. Ayrıca 2800’ü F-35 olan toplam 6700 civarında hava aracı için de ülkeler ile niyet anlaşması yapıldı, ama kesin siparişe henüz dönüştürülmedi.
15 BİN 568 SAVAŞ UÇAĞI VAR
Dünya çapında 15 bin 568 adet savaş uçağı, 1.858 adet özel görev uçağı, 5 bin 145 adet nakliye ve tanker uçağı, 18 bin 686 adet savaş helikopteri, 10 bin 525 adet eğitim uçağı ve helikopteri olmak üzere toplamda 51 bin 782 adet askeri hava aracı bulunuyor. Bu dev filonun çoğu Amerika ve Asya Pasifik bölgesinde. İki bölgenin toplamı 20 bin 603. Hemen arkasından 6 bin 872 uçakla Avrupa, 3 bin 656 uçakla Rusya, 3 bin 78 uçakla Ortadoğu, 2 bin 864 uçakla Afrika ve son olarak 2 bin 322 uçakla Güney Amerika geliyor. Tehdit olmayan bölgelerde savaş uçağı sayısı yüksek, tehdit olan bölgelerdeyse az. Savaş uçağı sayıları aynı zamanda bölgelerin gelişmişliğiyle de doğru orantılı. Özetle tablo dünyamızın iyi bir geleceğe uçmadığını gösteriyor.
TSK DÜNYA 9’UNCUSU
Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK),1.146 adetlik aktif askeri hava aracı filosuyla dünya 9’uncusu konumunda. Listede, 13 bin 940 hava aracıyla ABD birinci, 2 bin 885 hava aracıyla Rusya ikinci, Çin ise 2 bin 731 hava aracıyla üçüncü sırada. Türk Hava Kuvvetleri, 331 adet savaş uçağıyla 10’uncu, 87 adet nakliye ve tanker uçağıyla 8’inci, 497 adet helikopteriyle 9’uncu ve 329 adet eğitim uçağı ve helikopteriyle 7’nci sırada bulunurken, özel görev hava aracı listesinde ilk 10’a girememiş durumda. Filomuzdaki savaş uçaklarının 152 adedi F/RF-4E (F4),179 adedi F-16C. F-4’ler 1960’ta, F-16’lar ise 1978’de hizmete girmiş.
ADET GÜÇ ÖLÇÜTÜ DEĞİL
Hava kuvvetleri filosundaki uçak sayısı, o filonun güçlü olduğu anlamına gelmiyor. Mesela Türkiye, 331 adet savaş uçağıyla 10’uncu sırada. Aynı listede yer alan Suriye ise 480 savaş uçağıyla 6’ncı. Suriye’nin filosu MiG-21,MiG-23, MiG-29, Su-22 ve Su-24 gibi Sovyet uçaklarından oluşuyor. Filodaki 217 adet 2’nci nesil MiG-21’ler oldukça eski. İkinci sıradaki 145 adetlik MiG-23 model 3’üncü nesil. 20 adetlik Su-24’ler de 2’nci nesil. Geriye kalan sadece 98 adet uçak, dördüncü nesil. Bunların da üretildikleri ülkeyle ilgisini, teknik donanım ve bakım gibi sıkıntılarını dikkate almak gerekiyor.
HELİKOPTERDE SIKORSKY NAKLİYEDE HERKÜL
Dünya’da en çok kullanılan helikopter Sikorsky S-70 ve varyantları UH-60 ile SH-60. Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) envanterinde 81 adet gözüken bu helikopterin çeşitli ülkelerin filolarındaki toplam sayısı 3 bin 342. Ordular tanker ve askeri nakliye uçağı olarak en çok Lockheed’in C-130’unu ve onun sivil tipi L-100 Herkül’ü tercih ediyor. Lockheed C–130/L–100 modelleri askeri kurumlar tarafından 1131 adetle en fazla kullanılanmodel durumunda.
KÜRESEL FİLODA İLK 10’A GİRDİK
Dünya genelinde 360 binin üzerinde hava aracı var. Bunların 65 binden fazlası ticari uçaklar. 53 bin 500 tanesi ise askeri hava araçları. Son günlerde ABD Başkanı Trump’ın çatışmacı diplomasi tarzının, sektörde rekabeti artırdığı ve küresel askeri filo sayısını geçen yıla göre biraz daha yükselttiğini söylemek mümkün. Nitekim askeri hava aracı filosu 2017 yılında, bir yıl öncesine göre binde 8 civarında (500 adet) bir artış göstermiş. Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) rapora göre küresel askeri filo açısından 10. sırada yer alıyor. Envanterinde 1042 hava aracı bulunduran TSK, dünyadaki tüm askeri filonun yaklaşık % 2’sine sahip.
ABD, Kuzey Kore, Rusya, Suriye, Çin ve Japonya ekseninde yaşanan gelişmeler ortada. Mesela Amerika’da Lockheed Martin tarafından üretilen beşinci nesil, son insanlı savaş uçağı olarak tarif edilen F-35 için 400 milyar dolar harcama planlıyor. Ayrıca 11 ülke de bu uçaklardan 37 milyar dolar değerinde bir satın alma anlaşması yapma hazırlığında. Buna paralel askeri uçakların bakım onarımı konusunda (MRO) yapılan harcamalar dikkat çekiyor. Dünyada 2008’de MRO için 58.6 milyar dolar harcanmışken, 2018’de yüzde 14.9 artışla 67.3 milyar dolara yükselmesi öngörülüyor. Hâsılı “Dünyanın savaş filosu” başlıklı incelemelerimiz, her zaman sivillerin de ilgisini çekiyor. Bilgiler, Türkiye’nin askeri havacılıkta nerede olduğunun fotoğrafının çekilmesine de katkı sunuyor.
SAVAŞ UÇAKLARININ % 40’I 3 ÜLKEDE
Ülkelerin hava kuvvetleri envanteri içinde bulundurdukları araçların tipi, politik duruşları veya vizyonları hakkında da fikir veriyor. Zira filosunda en fazla taarruz uçağı bulunduran ülkelerin ABD, Rusya ve Çin olması, süper güç olma konusunda bu ülkelerin gerektiğinde bir başka coğrafyaya saldırmaktan geri kalmayacağının en büyük göstergesi. Bu üç ülkenin filosunda bulundurduğu taarruz uçaklarının toplamı; tüm dünyadaki taarruz uçağı filosunun yüzde 40’ını oluşturuyor.
EN ÇOK F-16 TERCİH EDİLİYOR
Dünyada toplam 14 bin 706 muharebe (taarruz) uçağı aktif olarak filolarda kullanılıyor. Muharebe uçakları arasında en çok tercih edilen model şaşırtıcı olmayacağı üzere F-16’lar. Taşımacılık yani transport anlamında 4199 uçak filolarda görev yapıyor. Bu alanda en çok tercih edilen model ise C-130/L-100. Muharebe helikopterleri kategorisinde küresel filoda 20 bin 231 helikopter yer alırken Sikorsky S-70/SH/UH-60 bu segmentte en çok öne çıkan modeller. ABD Hava Kuvvetleri’nin 2017 yılı içinde Bell OH-58 helikopterlerinin çoğunu emekliye ayırarak, filosundaki sayıyı 502’den 139’a düşürmesi bu kategoride OH-58’i listenin ilk 10 sırasının dışında bıraktı.
TÜRKİYE’NİN HAVA GÜCÜ!
TSK envanterinde “saldırı uçağı” kategorisinde yer alan ve aktif olarak kullanılan 49 adet F-4E uçağı ile 158 adet F-16C uçağı yer alıyor. Ayrıca siparişi verilen ve filoya yakın gelecekte katılması beklenen 12 tane TAI üretimi Hürkuş’un silahlı modeli Hürkuş-C ve 2’si kesin 98’i opsiyonlu olarak sipariş edilen F-35A bulunuyor. Raporda insansız hava araçları (İHA) ve hava savunma sistemleri yer almıyor. Ancak Baykar’ın ürettiği milli İHA Bayraktar ve TAI’nın TSK envanterine girmeye hazırlanan ANKA’ları Türkiye’yi bu alanda dünyanın ilk 5 ülkesinden birisi yapıyor.
Özel göreve sahip uçaklar kategorisinde filomuzda 4 adet erken uyarı uçağı Boeing 737 (erken hava uyarı ve kontrol uçağı-AEW) 1 adet Fransız Aérospatiale ve Alman MBB ortaklığınca geliştirilen C160 (elektronik karıştırma-EW) ve 2 adet İspanyol CASA ve Endonezyalı IPTN firmalarının ürettiği CN235 (elektronik karıştırma-MPA) bulunuyor. Tanker kategorisinde 7 adet Boeing imalatı KC-135R uçağını filosunda bulunduran Türk Hava Kuvvetleri’nin envanterinde helikopter olarak da 21 adet Airbus H215M (Eski adı Eurocopter AS532 Cougar) ile 59 adet Bell üretimi UH-1H filoda aktif görev yapıyor. Ayrıca Sikorsky S/T-70 taarruz helikopterinde de 6 adet siparişimiz bulunuyor. Eğitim uçağı ve helikopteri kategorisinde ise aktif görev yapan uçaklarımız ve sayıları şu şekilde: 87 adet F-16 C/D, 40 adet Kore yapımı KT-1T, 24 adet Canadair üretimi NF-5A/B, 35 adet Agusta Westland (Leonardo) ve TAI ortak üretimi olan SF-260 ile 68 adet Northrop üretimi T-38. (15 adet Hürkuş-B ve 52 adet de MFI-395 için kesin sipariş var. G. Kore yapımı 15 adet KT-1T siparişi ise henüz kesine dönüşmedi.) Savaş helikopterleri kategorisinde 54 adet Bell üretimi AH-1P/S/W, 69 adet Bell 205, 6 adet Boeing Chinook CH-47F, 27 adet Airbus H215M, 3 adet Bell tarafından üretilen OH-58, 57 adet Sikorsky S/T-70, 23 adet Agusta Westland (Leonardo) ve TAI ortak üretimi T-129 ve 86 adet Bell üretimi UH-1H aktif olarak görev yapıyor. Eğitim uçağı/helikopteri kategorisinde ise 33 adet Bell 206 görev başında.
Türk Donanması filosunda ise özel görevler yapan 6 adet İspanyol CASA ve Endonezyalı IPTN firmalarının ürettiği CN-235, taşımacılık yapan 2 adet Fransız ve İtalyan ortaklığı ATR 72 ile savaş helikopterleri 13 adet Bell 212, 24 adet Sikorsky S-70 bulunuyor.
Bütün bu nedenlerden dolayı, son dönemde hava taarruz sistemlerine ayrılan bütçeler de giderek artıyor. Hatta dünyada en çok tercih edilen savaş uçağı F-16 gibi modeller de yakın bir sürede yerini yeni nesil insansız hava araçlarına bırakacak gibi görünüyor. Mesela 2012’de 33.3 milyar dolar bütçesi olan ABD Hava Kuvvetleri, 2014 için devletten 114.1milyar dolar bütçe talep etti. Çeşitli ülkeler de hava kuvvetleri filolarındaki uçak sayısını artırıyor.
ASKERİ HAVACILIKTA EN BÜYÜK KİM?
ABD, üretim ve teknolojide olduğu gibi askeri hava aracı filosuyla da zirvede yer alıyor. Çeşitli kategorilerde ve misyonlarda 13 bin 407 adet hava aracını filosunda bulunduran ABD Hava Kuvvetleri, böylece dünyadaki tüm askeri hava aracı filosunun yüzde 25’ini bünyesinde tutuyor. Şu an ülkelerin hava kuvvetleri için kesin siparişi verilmiş ve filolara katılmayı bekleyen savaş uçağı sayısı yaklaşık 4800. Ayrıca 2800’ü F-35 olan toplam 6700 civarında hava aracı için de ülkeler ile niyet anlaşması yapıldı, ama kesin siparişe henüz dönüştürülmedi.
15 BİN 568 SAVAŞ UÇAĞI VAR
Dünya çapında 15 bin 568 adet savaş uçağı, 1.858 adet özel görev uçağı, 5 bin 145 adet nakliye ve tanker uçağı, 18 bin 686 adet savaş helikopteri, 10 bin 525 adet eğitim uçağı ve helikopteri olmak üzere toplamda 51 bin 782 adet askeri hava aracı bulunuyor. Bu dev filonun çoğu Amerika ve Asya Pasifik bölgesinde. İki bölgenin toplamı 20 bin 603. Hemen arkasından 6 bin 872 uçakla Avrupa, 3 bin 656 uçakla Rusya, 3 bin 78 uçakla Ortadoğu, 2 bin 864 uçakla Afrika ve son olarak 2 bin 322 uçakla Güney Amerika geliyor. Tehdit olmayan bölgelerde savaş uçağı sayısı yüksek, tehdit olan bölgelerdeyse az. Savaş uçağı sayıları aynı zamanda bölgelerin gelişmişliğiyle de doğru orantılı. Özetle tablo dünyamızın iyi bir geleceğe uçmadığını gösteriyor.
TSK DÜNYA 9’UNCUSU
Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK),1.146 adetlik aktif askeri hava aracı filosuyla dünya 9’uncusu konumunda. Listede, 13 bin 940 hava aracıyla ABD birinci, 2 bin 885 hava aracıyla Rusya ikinci, Çin ise 2 bin 731 hava aracıyla üçüncü sırada. Türk Hava Kuvvetleri, 331 adet savaş uçağıyla 10’uncu, 87 adet nakliye ve tanker uçağıyla 8’inci, 497 adet helikopteriyle 9’uncu ve 329 adet eğitim uçağı ve helikopteriyle 7’nci sırada bulunurken, özel görev hava aracı listesinde ilk 10’a girememiş durumda. Filomuzdaki savaş uçaklarının 152 adedi F/RF-4E (F4),179 adedi F-16C. F-4’ler 1960’ta, F-16’lar ise 1978’de hizmete girmiş.
ADET GÜÇ ÖLÇÜTÜ DEĞİL
Hava kuvvetleri filosundaki uçak sayısı, o filonun güçlü olduğu anlamına gelmiyor. Mesela Türkiye, 331 adet savaş uçağıyla 10’uncu sırada. Aynı listede yer alan Suriye ise 480 savaş uçağıyla 6’ncı. Suriye’nin filosu MiG-21,MiG-23, MiG-29, Su-22 ve Su-24 gibi Sovyet uçaklarından oluşuyor. Filodaki 217 adet 2’nci nesil MiG-21’ler oldukça eski. İkinci sıradaki 145 adetlik MiG-23 model 3’üncü nesil. 20 adetlik Su-24’ler de 2’nci nesil. Geriye kalan sadece 98 adet uçak, dördüncü nesil. Bunların da üretildikleri ülkeyle ilgisini, teknik donanım ve bakım gibi sıkıntılarını dikkate almak gerekiyor.
HELİKOPTERDE SIKORSKY NAKLİYEDE HERKÜL
Dünya’da en çok kullanılan helikopter Sikorsky S-70 ve varyantları UH-60 ile SH-60. Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) envanterinde 81 adet gözüken bu helikopterin çeşitli ülkelerin filolarındaki toplam sayısı 3 bin 342. Ordular tanker ve askeri nakliye uçağı olarak en çok Lockheed’in C-130’unu ve onun sivil tipi L-100 Herkül’ü tercih ediyor. Lockheed C–130/L–100 modelleri askeri kurumlar tarafından 1131 adetle en fazla kullanılanmodel durumunda.
KÜRESEL FİLODA İLK 10’A GİRDİK
Dünya genelinde 360 binin üzerinde hava aracı var. Bunların 65 binden fazlası ticari uçaklar. 53 bin 500 tanesi ise askeri hava araçları. Son günlerde ABD Başkanı Trump’ın çatışmacı diplomasi tarzının, sektörde rekabeti artırdığı ve küresel askeri filo sayısını geçen yıla göre biraz daha yükselttiğini söylemek mümkün. Nitekim askeri hava aracı filosu 2017 yılında, bir yıl öncesine göre binde 8 civarında (500 adet) bir artış göstermiş. Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) rapora göre küresel askeri filo açısından 10. sırada yer alıyor. Envanterinde 1042 hava aracı bulunduran TSK, dünyadaki tüm askeri filonun yaklaşık % 2’sine sahip.
ABD, Kuzey Kore, Rusya, Suriye, Çin ve Japonya ekseninde yaşanan gelişmeler ortada. Mesela Amerika’da Lockheed Martin tarafından üretilen beşinci nesil, son insanlı savaş uçağı olarak tarif edilen F-35 için 400 milyar dolar harcama planlıyor. Ayrıca 11 ülke de bu uçaklardan 37 milyar dolar değerinde bir satın alma anlaşması yapma hazırlığında. Buna paralel askeri uçakların bakım onarımı konusunda (MRO) yapılan harcamalar dikkat çekiyor. Dünyada 2008’de MRO için 58.6 milyar dolar harcanmışken, 2018’de yüzde 14.9 artışla 67.3 milyar dolara yükselmesi öngörülüyor. Hâsılı “Dünyanın savaş filosu” başlıklı incelemelerimiz, her zaman sivillerin de ilgisini çekiyor. Bilgiler, Türkiye’nin askeri havacılıkta nerede olduğunun fotoğrafının çekilmesine de katkı sunuyor.
SAVAŞ UÇAKLARININ % 40’I 3 ÜLKEDE
Ülkelerin hava kuvvetleri envanteri içinde bulundurdukları araçların tipi, politik duruşları veya vizyonları hakkında da fikir veriyor. Zira filosunda en fazla taarruz uçağı bulunduran ülkelerin ABD, Rusya ve Çin olması, süper güç olma konusunda bu ülkelerin gerektiğinde bir başka coğrafyaya saldırmaktan geri kalmayacağının en büyük göstergesi. Bu üç ülkenin filosunda bulundurduğu taarruz uçaklarının toplamı; tüm dünyadaki taarruz uçağı filosunun yüzde 40’ını oluşturuyor.
EN ÇOK F-16 TERCİH EDİLİYOR
Dünyada toplam 14 bin 706 muharebe (taarruz) uçağı aktif olarak filolarda kullanılıyor. Muharebe uçakları arasında en çok tercih edilen model şaşırtıcı olmayacağı üzere F-16’lar. Taşımacılık yani transport anlamında 4199 uçak filolarda görev yapıyor. Bu alanda en çok tercih edilen model ise C-130/L-100. Muharebe helikopterleri kategorisinde küresel filoda 20 bin 231 helikopter yer alırken Sikorsky S-70/SH/UH-60 bu segmentte en çok öne çıkan modeller. ABD Hava Kuvvetleri’nin 2017 yılı içinde Bell OH-58 helikopterlerinin çoğunu emekliye ayırarak, filosundaki sayıyı 502’den 139’a düşürmesi bu kategoride OH-58’i listenin ilk 10 sırasının dışında bıraktı.
TÜRKİYE’NİN HAVA GÜCÜ!
TSK envanterinde “saldırı uçağı” kategorisinde yer alan ve aktif olarak kullanılan 49 adet F-4E uçağı ile 158 adet F-16C uçağı yer alıyor. Ayrıca siparişi verilen ve filoya yakın gelecekte katılması beklenen 12 tane TAI üretimi Hürkuş’un silahlı modeli Hürkuş-C ve 2’si kesin 98’i opsiyonlu olarak sipariş edilen F-35A bulunuyor. Raporda insansız hava araçları (İHA) ve hava savunma sistemleri yer almıyor. Ancak Baykar’ın ürettiği milli İHA Bayraktar ve TAI’nın TSK envanterine girmeye hazırlanan ANKA’ları Türkiye’yi bu alanda dünyanın ilk 5 ülkesinden birisi yapıyor.
Özel göreve sahip uçaklar kategorisinde filomuzda 4 adet erken uyarı uçağı Boeing 737 (erken hava uyarı ve kontrol uçağı-AEW) 1 adet Fransız Aérospatiale ve Alman MBB ortaklığınca geliştirilen C160 (elektronik karıştırma-EW) ve 2 adet İspanyol CASA ve Endonezyalı IPTN firmalarının ürettiği CN235 (elektronik karıştırma-MPA) bulunuyor. Tanker kategorisinde 7 adet Boeing imalatı KC-135R uçağını filosunda bulunduran Türk Hava Kuvvetleri’nin envanterinde helikopter olarak da 21 adet Airbus H215M (Eski adı Eurocopter AS532 Cougar) ile 59 adet Bell üretimi UH-1H filoda aktif görev yapıyor. Ayrıca Sikorsky S/T-70 taarruz helikopterinde de 6 adet siparişimiz bulunuyor. Eğitim uçağı ve helikopteri kategorisinde ise aktif görev yapan uçaklarımız ve sayıları şu şekilde: 87 adet F-16 C/D, 40 adet Kore yapımı KT-1T, 24 adet Canadair üretimi NF-5A/B, 35 adet Agusta Westland (Leonardo) ve TAI ortak üretimi olan SF-260 ile 68 adet Northrop üretimi T-38. (15 adet Hürkuş-B ve 52 adet de MFI-395 için kesin sipariş var. G. Kore yapımı 15 adet KT-1T siparişi ise henüz kesine dönüşmedi.) Savaş helikopterleri kategorisinde 54 adet Bell üretimi AH-1P/S/W, 69 adet Bell 205, 6 adet Boeing Chinook CH-47F, 27 adet Airbus H215M, 3 adet Bell tarafından üretilen OH-58, 57 adet Sikorsky S/T-70, 23 adet Agusta Westland (Leonardo) ve TAI ortak üretimi T-129 ve 86 adet Bell üretimi UH-1H aktif olarak görev yapıyor. Eğitim uçağı/helikopteri kategorisinde ise 33 adet Bell 206 görev başında.
Türk Donanması filosunda ise özel görevler yapan 6 adet İspanyol CASA ve Endonezyalı IPTN firmalarının ürettiği CN-235, taşımacılık yapan 2 adet Fransız ve İtalyan ortaklığı ATR 72 ile savaş helikopterleri 13 adet Bell 212, 24 adet Sikorsky S-70 bulunuyor.
